Een slaseizoen van uitersten: in gesprek met onze ‘slamannen’ Ton, Fokke en Bert

16 november 2026 Nieuws

Een slaseizoen van uitersten

Krop sla in het veld DFD

In gesprek met onze ‘slamannen’ Ton, Fokke en Bert

Over een goede start, warme nachten en de zoektocht naar grip op slaluis.

Een voorjaar waarin veel op zijn plek viel, gevolgd door een zomer die het uiterste vroeg van telers én gewassen. Het Nederlandse vollegrondslaseizoen is inmiddels afgelopen. Ton Smolders, Fokke Hoeksma en Bert Hendrikse blikken terug. Na de Enza Zaden Discovery Field Days in week 39 maken de drie ‘slamannen’ nu de eindbalans op: wat zagen zij in hun teeltgebieden, hoe hielden nieuwe rassen zich en welke lessen nemen zij mee naar het volgende seizoen?

Hoe begon het seizoen?

Het voorjaar bood een goede uitgangspositie: mooi weer, gunstige  bodemomstandigheden en sla die vlot groeide en bollen van goede kwaliteit vormde. Telers begonnen met vertrouwde Nr:0-resistente voorjaarsrassen, waaronder Jarmo, Keyro en Thibo. De luisdruk was in die periode nog overzichtelijk. Een rustige start dus, al zou de zomer een ander beeld laten zien.

Slaluis blijft een belangrijk onderwerp. Wat veranderde er dit jaar? 

Voor de zomerteelt introduceerde Enza Zaden vijf ijsbergslarassen met resistentie tegen Nr:0 en Nr:1 en tegen bremia Bl:29-41. In nauw overleg met telers kregen die rassen op grote schaal een plek in de teeltschema’s. De drie specialisten zien daarin een belangrijke stap, maar benadrukken dat resistentie niet op zichzelf staat.“Je hebt met resistentie een belangrijk hulpmiddel in handen, maar daarmee ben je er niet”, zegt Ton. “Andere teeltmaatregelen blijven nodig om slaluis te beheersen, nu en in de toekomst.” De luisproblematiek houdt de hele keten bezig. Naast de inzet van resistente rassen blijven gezamenlijk onderzoek en het uitwisselen van praktijkkennis daarom belangrijk. Het doel is gezonde, lekkere en luisvrije sla voor de consument. De bereidheid van telers om de nieuwe rassen in hun teelt op te nemen, waarderen Ton, Fokke en Bert: zo’n verandering vraagt ondernemerschap en afstemming. 

Waar zat deze zomer de grootste uitdaging?

Hitte en droogte bepaalden het werk op het land. Telers moesten veel beregenen om het gewas koel en aan de groei te houden. Toch konden zij niet voorkomen dat de combinatie van hoge temperaturen en sterke instraling op momenten ten koste ging van de kwaliteit. “Er is ontzettend veel beregend, maar ook daarmee kon je niet alles opvangen”, zegt Bert. “Op sommige momenten was de kwaliteit gewoon niet te waarborgen.” Die omstandigheden speelden niet alleen in Nederland. Ook elders in Europa stond de slateelt onder druk, waardoor Nederland op momenten vrijwel de enige aanbieder van sla was.

Wat leerde zo’n zomer jullie over de nieuwe rassen?

De extreme omstandigheden vormden een stevige praktijktest. Bij intensieve screening hielden de nieuwe rassen stand in vergelijking met Eduardo, de standaard voor de zomerteelt. Bellanovia liet een constante lijn in prestaties zien. Ook Lenovia, Danovia, Saranovia en Kenovia lieten hun waarde zien, afhankelijk van de teeltperiode en het teeltgebied. Juist die verschillen maken het belangrijk om niet alleen naar het ras te kijken, maar ook naar de plek en het moment waarop het wordt geteeld.

Was het beeld overal in Nederland hetzelfde?

“In Noord-Holland hadden we hoge temperaturen, maar de nachten waren nog wat koeler”, vertelt Fokke. Bert zag in West-Brabant een vergelijkbaar beeld: ook daar was het overdag erg warm, met ’s nachts enige verlichting. Ton beschrijft voor Zuidoost-Nederland andere omstandigheden: “Daar bleef het ook ’s nachts boven de 25 °C. Die afkoeling was er dus niet.” De verschillen tussen de teeltgebieden waren daarmee duidelijk merkbaar.

Zagen jullie die regionale verschillen ook terug in de luisdruk?

In het zuidwesten en zuidoosten bleef de luisdruk tijdens de hete zomerperiode laag, wat de specialisten in verband brengen met de extreme temperaturen. In NoordHolland was het beeld anders.

“Wij zagen wel degelijk een toenemende luisdruk in rassen zonder Nr:1-resistentie”, zegt Fokke. “Dat onderstreept voor ons het belang van die resistentie bij de rassenkeuze.” In de nazomer en herfst nam de luisdruk regionaal weer toe. Het bleef dan ook nodig om de omstandigheden per gebied te volgen en resistentie te combineren met andere teeltmaatregelen.

Wat is nu het seizoen is afgelopen de belangrijkste conclusie?

In de herfst zorgde het koelere en vooral vochtige weer voor omstandigheden die gunstig waren voor een hoge bremiadruk. Voor Fokke onderstreept dat een belangrijke les uit het afgelopen seizoen.

“Naast de inzet van Nr:1-resistente rassen moeten we ook de ontwikkelingen rond bremia in sla continu blijven volgen en toetsen”, zegt hij. “Daar moeten we in de rassenontwikkeling op inspelen, zodat we de teler een betrouwbaar ras kunnen bieden.” De eindbalans gaat daarmee niet alleen over slaluisresistentie, maar ook over het blijven toetsen van rassen aan de uitdagingen in de praktijk.

Het slaseizoen is voorbij, maar het gesprek op het land gaat door. Voor Ton, Fokke en Bert vormen de ervaringen van telers de basis om vooruit te kijken: welke rassen passen bij welke omstandigheden, en wat vraagt het volgende seizoen? Door praktijkkennis te delen en regionale verschillen scherp in beeld te houden, werken telers en specialisten samen verder. Zo wordt de terugblik van vandaag het vertrekpunt voor morgen.

Onze sla-specialisten

Heeft u vragen over onze slarassen of bent u op zoek naar teeltadvies? Neem dan contact op met een van onze specialisten.

Ton Smolders
Regio: Zuid-Oost Nederland
E-mail: t.smolders@enzazaden.nl
Telefoon: +31 (0)6 21 55 70 59

Bert Hendrikse
Regio: Noord-Brabant, Zeeland en Zuid-Holland
E-mail: B.Hendrikse@enzazaden.nl
Telefoon: +31 (0)6 50 88 54 54

Fokke Hoeksma
Regio: Drenthe, Flevoland, Friesland, Noord-Holland, Overijssel, Utrecht en Zuid-Holland
E-mail: F.Hoeksma@enzazaden.nl
Telefoon: +31 (0)6 31 93 00 13

Gijs Akkermans
Regio: Brabant, Limburg en België
E-mail: g.akkermans@enzazaden.nl
Telefoon: +31 (0)6 25 26 06 12

Sven Paauwe
Regio: Benescan (België, Nederland, Luxemburg en Scandinavië)
E-mail: s.paauwe@enzazaden.nl
Telefoon: +31 (0)6 82 19 25 88